ʻAʻohe hanana holoholona hihiu ma ka honua e hoʻohālikelike ʻia me ʻO ka neʻe ʻana o Wildebeest Nui. ʻOi aku ma mua o 1.5 miliona mau holoholona e neʻe ana i kahi mele kahiko pau ʻole ma nā pāpū o Tanzania a me Kenya, i hoʻokele ʻia e ka manaʻo kūlohelohe, ka ua, a me ka pono mau e loaʻa ka mauʻu hou. He maka, ākea, a hoʻohaʻahaʻa maoli. Uhi kēia alakaʻi i nā ʻoiaʻiʻo ma hope o ka neʻe ʻana, ka papa manawa o kēlā me kēia mahina, a me nā mea e pono ai ʻoe e ʻike e ʻike maka iā ʻoe iho.
ʻO ka Neʻe ʻana o nā Wildebeest Nui ka neʻe nui loa o nā holoholona ma ka ʻāina ma ka honua, i ʻike ʻia i ka makahiki 2013 ʻo ia kekahi o nā Mea Kupanaha Kūlohelohe ʻEhiku o ʻApelika. I kēlā me kēia makahiki, ʻoi aku ma mua o 1.35 miliona mau holoholona ʻumiʻumi keʻokeʻo komohana ʻāhiu wildebeest, i hui pū ʻia e nā haneli haneli o nā zebra a me nā antelope, e hahai ana i kahi ala pōʻai ma o ka ʻōnaehana ola nui o Serengeti-Mara e ʻimi ana i ka meaʻai hou a me ka wai.
Uhi ke ala ma kahi o 800 kilomita ka huina, e neʻe ana mai nā pāpū mauʻu pōkole o ka hema o Tanzania i ka ʻākau ma o Serengeti waena a me ke komohana, ma kēlā ʻaoʻao o ka muliwai ʻo Mara a i Masai Mara o Kenya, a hoʻi hou. ʻAʻole pau maoli ke kaʻapuni. He hanana mau loa ia i ka makahiki a puni i hoʻokele ʻia e nā ʻano ua, me nā pae like ʻole o ka neʻe ʻana e hāʻawi ana i nā ʻike like ʻole ma muli o ka manawa a me kahi āu e kipa aku ai.
ʻO ka mea koʻikoʻi, ma kahi o 70 pakeneka o ka neʻe ʻana e hana ʻia ma loko o Tanzania. ʻOiai ʻo ke keʻa kaulana ʻana o ka muliwai ʻo Mara ma waena o ʻAukake a me ʻOkakopa e hopu ana i ka hapa nui o ka nānā ʻana, hoʻolilo ka wildebeest ma kahi o ʻeiwa mahina o ka makahiki e ʻai ana a neʻe ana ma ka ʻāina ʻo Tanzania, e hoʻolilo ana iā Tanzania i puʻuwai maoli o ka neʻe ʻana.
ʻO ka hoʻomaopopo ʻana i ka manawa o ka neʻe ʻana ke kī i ka hoʻolālā ʻana i kahi huakaʻi e hoʻokomo iā ʻoe ma kahi kūpono i ka manawa kūpono.
Ianuali a Malaki: Kau Hānai Keiki ma Ndutu ʻO nā pāpū hema o Serengeti a me Ndutu kahi e hoʻomaka ai ka neʻe ʻana i kāna mokuna kupaianaha loa. Mai ka hopena o Ianuali a hiki i Malaki, wehe ʻia ke kau hānau keiki wildebeest ma nā pāpū mauʻu pōkole ma waena o ka Nabi Gate a me nā kuahiwi ʻo Ngorongoro. I kona wā kiʻekiʻe, ma kahi o 8,000 mau keiki bipi i hānau ʻia i kēlā me kēia lā, me ka hapa nui e hōʻea i loko o kahi puka makani i hoʻopaʻa ʻia o kekahi mau pule wale nō i waena o Pepeluali.
ʻO kēia nui o nā holoholona hānau hou e hoʻoulu ai i kekahi o nā wā hana ʻaihue ikaika loa o ka makahiki holoʻokoʻa. Hui pū nā liona, nā cheetah, nā leopadi, nā hyena, a me nā ʻīlio hihiu ma nā wahi hānau keiki, a ua pau ka hahai holoholona. ʻO ia kekahi o nā manawa weliweli loa a me ka manaʻo nui e noho ai ma Serengeti, ʻoiai he mau mahina ka hala ʻana o ka muliwai.
He mea momona loa hoʻi nā pāpū mauʻu pōkole o Ndutu. ʻO nā tausani makahiki o nā waihona lehu pele mai nā ʻāina kiʻekiʻe ʻo Ngorongoro i hoʻonui i ka lepo pāpaʻu me ka calcium, sodium, nitrogen, a me ka phosphorus. ʻO nā mauʻu e ulu ana ma ʻaneʻi e hāʻawi pololei i ka mea e pono ai nā wildebeest hāpai a me nā mea hānai waiū, a ua ulu maikaʻi ke kaiaolaola i nā makahiki he tausani e hoʻopaʻa i nā holoholona ma kēia wahi kikoʻī i kēia manawa kikoʻī o ka makahiki.
He ʻōpiopio loa nā keiki bipi o ka Wildebeest. Hiki iā lākou ke neʻe i loko o ʻekolu a ʻehiku mau minuke o ka hānau ʻana a hiki iā lākou ke mālama i ka ʻohana bipi i loko o nā hola. ʻO kēia ulu wikiwiki ʻana he pane pololei ia i ka ulu ʻana o ka lehulehu o nā mea ʻaihue e hoʻopuni ana i kēlā me kēia hānau ʻana.
ʻApelila a me Mei: Nā Ua Lōʻihi a me ka Neʻe ʻĀkau I ka hiki ʻana mai o ka ua a me ka maloʻo ʻana o ka mauʻu ma nā pāpū hema, hoʻomaka nā pua holoholona e neʻe i ka ʻākau ma waena o Serengeti. He wā mālie kēia no ka mākaʻikaʻi, me ka emi ʻana o nā kaʻa ma nā alanui, nā ʻāina ʻōmaʻomaʻo, a me ka manaʻo o Serengeti i kona momona a me ka lewa.
Iune a me Iulai: Ke Alanui Komohana a me ka Muliwai ʻo Grumeti Neʻe ka neʻe ʻana i loko o ke alaloa komohana o Serengeti, kahi e hōʻike ai ka muliwai ʻo Grumeti i ke keʻa nui mua o ka makahiki. Ke kali nei nā moʻo Nile ma nā wai pāpaʻu ma ʻaneʻi, a ʻoiai ʻoi aku ka nui o ke keʻa ʻana o Grumeti ma mua o ko ka muliwai ʻo Mara, hiki nō iā lākou ke ʻike maka ʻia he mea kupaianaha.
ʻAukake a ʻOkakopa: ʻO ke keʻa ʻana o ka muliwai ʻo Mara ʻO kēia ke kahua o ka neʻe ʻana a ka hapa nui o ka poʻe e noʻonoʻo ai i ka neʻe ʻana o ka Wildebeest Nui. I ka wā e neʻe ai nā pua holoholona i loko o ka ʻākau o Serengeti a hele i Masai Mara o Kenya, pono lākou e hoʻokele i ka muliwai ʻo Mara, ʻo ia wale nō ke kumu wai mau e hiki ke hoʻomau i ka neʻe ʻana i ke kau maloʻo.
He mea hiki ʻole ke wānana ʻia nā ala hele wāwae, he haunaele, a he mea kupaianaha. He mau tausani o nā wildebeest e ʻākoakoa ana ma ka lihi o ka muliwai, e hana ana iā lākou iho i loko o ka pupule ma mua o ka luʻu ʻana i loko, e hakakā ana i ke au, a e holo ana i ka hakakā o nā moʻo nui o ka Nile e kali ana i loko o ka wai. ʻO kekahi mau ala hele wāwae e pili ana i nā ʻumi tausani o nā holoholona. Hoʻopau loa ʻia kekahi i ka wā e nalowale ai nā holoholona alakaʻi i ko lākou aʻa a hoʻi hope ka puaʻa. ʻAʻohe alakaʻi e hiki ke haʻi pololei iā ʻoe i ka wā e hana ʻia ai kahi ala hele wāwae, a ʻo ka hiki ʻole ke wānana ʻia kekahi hapa o ka mea e ikaika ai ka ʻike ʻana i kekahi.
He mea nui ka Muliwai ʻo Mara no ke ola ʻana o ka neʻe ʻana o ka poʻe. Inā e hāʻule ka muliwai, ma muli o nā pā wai a i ʻole ka luku ʻia ʻana o ka ululāʻau ma uka o ka wai kahe ʻo Mara, he pōʻino loa nā hopena. Manaʻo ʻia e hiki i kahi 500,000 wildebeest ke make i ka makahiki mua wale nō.
Nowemapa a Kekemapa: Ka Hoʻi ʻana i ka Hema I ka hiki ʻana mai o nā ua pōkole i Nowemapa, hoʻomaka nā bipi i kā lākou huakaʻi hoʻi i ka hema ma o Serengeti, e hoʻopau ana i ke kaʻina hana makahiki a hoʻonohonoho hou iā lākou iho no ke kau hānau keiki e hoʻomaka ana i Ianuali.
ʻAi pū nā pua holoholona ma kahi o 4,800 tone o ka mauʻu i kēlā me kēia lā i ka wā o ka neʻe ʻana. No ka hāʻawi ʻana i kēlā helu i kekahi unahi, ʻo ia ke kaumaha o kahi o 800 mau ʻelepani ʻApelika makua i ka mauʻu, i ʻai ʻia i kēlā me kēia lā.
Ma kahi o 300,000 mau wildebeest wahine e hāpai ana i loko o ka manawa ma lalo o hoʻokahi mahina i ka wā o ka rut, i ka wā e hoʻokūkū ikaika ai nā bipi kāne no nā ʻāina manawa pōkole a me nā kuleana male. ʻO ka hoʻouluulu ʻana i hoʻonohonoho ʻia ka mea e hoʻopuka ai i ke kau hānau keiki i hoʻonohonoho ʻia, a ʻo kēlā pahū nui o nā hānau ʻana ka mea e lanakila ai i nā mea ʻaihue a hiki i nā keiki bipi lawa e ola a hiki i ka wā makua.
Ma kahi o 250,000 mau keiki bipi i hānau ʻia i kēlā me kēia makahiki i ka wā hānau keiki, me kahi o 8,000 a 12,000 e hōʻea ana i kēlā me kēia lā i ka wā kiʻekiʻe. ʻOiai ke kaomi nui o nā mea ʻaihue, ma kahi o ka hapalua o nā keiki bipi i hānau ʻia e ola a hiki i ka wā makua.
Hoʻokomo ka neʻe ʻana ma kahi o 3,500 tone o ka ʻōpala i loko o ka ʻōnaehana ola o Serengeti i kēlā me kēia lā. ʻO ia ka like me kahi o 70 mau kaʻa kaʻaahi i hoʻouka piha ʻia o ka ʻōpala i kēlā me kēia lā, e hāʻawi ana i nā meaʻai koʻikoʻi i nā mea kanu a kākoʻo i kahi o 100 mau ʻano like ʻole o nā ʻuku lepo i ke kaʻina hana.
ʻO nā Wildebeest ka mea a nā ecologists i kapa ai he ʻano keystone. ʻO kā lākou ʻai makahiki ʻana ma mua o 1.7 miliona tone o ka mauʻu e wehe ana i nā ʻāpana nui o ka wahie no nā ʻano ʻē aʻe e like me ka zebra, hartebeest, a me ka gazelle. Me ka ʻole o ka wildebeest, e loli nui ke ʻano holoʻokoʻa a me ka huahana o nā wahie o Serengeti.
ʻAʻole loa e pau maoli ka neʻe ʻana. He pōʻaiapuni hoʻomau ia o ka makahiki holoʻokoʻa me ka hoʻomaka ʻole a me ka hopena ʻole, i hoʻokele wale ʻia e ke ʻano o ka ua makahiki ma waena o ka ʻōnaehana ola.
Hāʻawi kēlā me kēia mahina o ka makahiki i kahi ʻike neʻe ʻokoʻa a maoli hoʻi. ʻO ka manawa maikaʻi loa e hilinaʻi wale ʻia i kāu mea e makemake ai e ʻike.
No ke kau hānau keiki a me ka hana ʻino ikaika o nā mea ʻaihue, e kipa aku ma waena o ka hopena o Ianuali a me Malaki. No ke keʻa kaulana o ka muliwai ʻo Mara, e hoʻolālā i kāu huakaʻi ma waena o ka hopena o Iulai a me ʻOkakopa. No ka ʻike mālie loa, kūpono loa, a me ka lewa loa o Serengeti me ka neʻe ʻana i ke kahe piha a me nā kaʻa liʻiliʻi loa, ʻo ʻApelila, Mei, a me Nowemapa nā koho maikaʻi loa.
ʻO ka manawa ka mea nui me ka neʻe ʻana, a ʻo ka ʻike i kahi e hoʻonoho ai iā ʻoe iho i kēlā me kēia pae o ka makahiki he ʻike ia e loaʻa wale mai ana mai ka ʻike ma ka ʻāina. ʻO Kiwoito Africa Safaris, ma Arusha, ua alakaʻi i nā mea huakaʻi i ka neʻe ʻana no nā makahiki, a ua ʻike pono ka hui Kiwoito i ka Serengeti, mai nā kahua hānau keiki ma Ndutu a hiki i nā kapa o ka muliwai kahi e hana ʻia ai nā keʻa. Inā makemake ʻoe e ʻike i ka haunaele hānau keiki o Pepeluali, nā keʻa muliwai kupaianaha o ʻAukake, a i ʻole ke kau ʻōmaʻomaʻo lewa me nā pua e neʻe ana, e kūkulu ʻo Kiwoito i kahi papa hana e hoʻokomo iā ʻoe ma kahi kūpono. E hoʻokaʻaʻike mai e hoʻomaka i ka hoʻolālā ʻana i kāu safari neʻe.