Gombe National Park
GOMBE NATIONAL PARK
Ogige Ogige Mba Gombe bụ ahịhịa na-atọ ụtọ na-esi n'ime ime ọhịa pụta, nke olu iri na abuo ndị ọzọ kwalitere ozugbo, na-arịgo n'olu na oge ma na-arịgo ruo n'ụra na-eti mkpu. Ọ bụ oku 'panthoot' a ma ama: mmemme njikọta nke na-enye ndị sonyere aka ịmata ibe ha site na nhazi ụda olu ha. Nye onye na-ege mmadụ ntị, na-ejegharị n'ime ọhịa oge ochie nke Gombe Stream, nhụsianya nke ọkpụkpụ azụ a bụkwa ihe na-egosi ịhụ nso nso a na onye ikwu mkpụrụ ndụ ihe nketa kacha nso: chimpanzee.
Enwere ebe ọhịa na Tanzania, Gombe National Park bụ otu n'ime ha. Achọpụtara ọdịdị ọdịdị Gombe na 1943 mgbe ahapụtara ya dị ka ebe nchekwa egwuregwu. Gombe nwetara ewu ewu mgbe ọrụ nyocha ọsụ ụzọ nke Dr. Jane Goodall na 1960 nke a kwenyere na ọ bụ ọmụmụ ihe kachasị ogologo nke primates n'ụwa. E kwalitere ọkwa nchekwa gaa na nke National Park na 1968 wee mepee maka njem nlegharị anya n'afọ 1978 ka chimpanzees gbachara ndị ọbịa mmadụ. Ọ dị 16 km n'ebe ugwu Obodo Kigoma n'ikpere mmiri nke ọdọ mmiri Tanganyika nke abụọ kachasị omimi n'ụwa na ọdịda anyanwụ Tanzania nwere mpaghara 56 square.
Otu esi enweta ebe
Ebe nkiri Park
Ọzara Gombe kwesịrị nleta otu afọ; na-enyere gị aka ịga njem n'akụkụ akụkụ nke ajụjụ nyocha akụkọ ihe mere eme laa azụ na narị afọ nke 19 mgbe Livingstone na Stanley nyochara isi iyi Osimiri Naịl. Oge mmiri ozuzo bụ egwuregwu kacha mma chimpanzee ebe ahịhịa ndụ na-ama ifuru na-enye ihe nkiri na-eju anya na mmiri mmiri dị n'ebe kacha mma (November ruo etiti May) ebe ọkọchị na-enye ohere maka ịse foto kacha mma, mkpirisi na ogologo ogologo (Mee). ruo October).
Anụmanụ Anụmanụ
Gombe nwere ọtụtụ anụ ọhịa dị iche iche. Mmasị ebe obibi na usoro nri oge na-ekpebi n'echiche zuru oke ebe otu anụmanụ nwere ike ịnọ n'otu oge (esp chimpanzee). Agbanyeghi na chimpanzees Gombe bụ ọkacha mmasị n'etiti ndị na-ekiri anụ ọhịa na-abịa na ogige ahụ, enwere ọtụtụ anụmanụ ama ama.
Gombe bụ nke kacha nta na ogige ntụrụndụ mba Tanzania: ebe obibi chimpanzee na-esighi ike nke na-adagide na mkpọda mkpọda na ndagwurugwu nke dị n'akụkụ ugwu aja aja nke ọdọ mmiri Tanganyika.
Chimpanzees ya - nke ndị ọbịa mmadụ na-ebi - mere ka ama ama site n'ọrụ ịsụ ụzọ nke Dr. Jane Goodall, bụ onye na 1960 tọrọ ntọala usoro nyocha omume nke na-eguzo ugbu a dị ka ọmụmụ ihe kachasị ogologo n'ụdị ya n'ụwa. Matrirch Fifi, onye ikpeazụ dị ndụ n'ime obodo mbụ, dị nanị afọ atọ mgbe Dr. Jane Goodall malitere ụkwụ na Gombe, nke a mụrụ na 1958 ma nwụọ na 2004.
Chimpanzees na-ekerịta ihe dị ka 98% nke mkpụrụ ndụ ihe nketa ha na ụmụ mmadụ, ọ nweghịkwa nka sayensị achọrọ iji mata ọdịiche dị n'etiti akwụkwọ akụkọ ọ bụla nke uwe ogologo ọkpa, hoots, na iti mkpu na-akọwapụta ndị ama ama, ndị na-enye ike na ndị na-akwado ya. Ikekwe ị ga-ahụ nghota na-egbuke egbuke mgbe ị na-eleba anya n'anya chimp, na-enyocha gị na nloghachi - ọdịdị pụtara ìhè n'ofe ihe mgbochi ụdị dị warara.
Chimpanzees nke Gombe National Park
Isochi chimps bụ ahụmịhe na-atọ ụtọ. Mgbe Jane Goodall rutere na 1960, Ogige Ntụrụndụ Mba nke Tanzania Gombe Stream bụ naanị otu oke ọhịa n'etiti nnukwu oke osimiri. Taa, ọ bụ obere agwaetiti akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ nke ugbo, ubi, na ime obodo juru. N'agbanyeghị mgbanwe ahụ, obere ogige a (nke dị naanị square kilomita 30) ka bụ otu n'ime ebe kachasị mma n'ụwa ịhụ chimpanzees ọhịa n'ebe obibi ha. N'oge nyocha ya na Gombe, Goodall mere ọtụtụ nchọpụta ọhụrụ gbasara chimpanzees, na-akọwapụta ndị isi mmekọrịta ha, oku ha na omume a na-atụghị anya ya.
Ihe na-erughị 150 chimpanzees bi na ogige ahụ. Amabeghị kpọmkwem ọnụ ọgụgụ chimpanzees ebe ọ bụ na enwebeghị ọnụ ọgụgụ ha mere. Ọmụmụ na nyocha na-aga n'ihu na-enyocha mmekọrịta nne na nwa ọhụrụ, nzikọrịta ụda olu, na mkpokọta ihe ọkụkụ. Fifi, onye ikpeazụ dị ndụ na obodo mbụ, na onye nna ya, dị nanị afọ atọ mgbe Jane Goodall rutere Gombe na mbụ, ndị ọbịa ka na-ahụkwa ya mgbe niile. A na-eme nchọpụta ubi na-aga n'ihu na Gombe Stream Research Center (GSRC) na-ekerekwa òkè na agụmakwụkwọ nchekwa. Ma nyocha na agụmakwụkwọ na-arụ ọrụ dị mkpa n'ichekwa chimpanzees na-ebi n'efu na ebe obibi ha.
Tupu Dr. Goodall enwee ike na-ekiri Gombe chimpanzees, a na-etinye oge dị ukwuu iji mee ka ha mara ndị mmadụ na-ekiri ihe. Site na 1962-1965, ọ na-eji usoro enweghị usoro iji mee ka chimp jiri ọnụnọ mmadụ mee ihe. Nlebanya ndị a achọpụtala ụdị omume dị iche iche n'ime obodo dị iche iche nke chimpanzees. Chimpanzees nke Gombe nwere ụkpụrụ atọ pụrụ iche ma marakwa na ha na chimpanzees ndị ọzọ na-ekerịta ụkpụrụ omume 13. Ụfọdụ ụkpụrụ na-ekerịta bụ: "azụ-azụ na-eji ihe na-abụghị akwụkwọ," "lever mepere emepe" (osisi a na-eji eme ka ọnụ ụzọ amụbawanye), "ịkụ onwe ya" (tickle self, iji ihe), na "egwu mmiri ozuzo" (ihe ngosi dị nwayọọ). na mmalite nke mmiri ozuzo). Ụfọdụ ụkpụrụ pụrụ iche bụ: “skwọsh skwọsh” (skwọsh bug on leaf) na “ant-dip-wipe” (iji aka na-ehichapụ ndanda n'ọkụ).
Ndị a na-ahụ anya nke anụ ụlọ Gombe ndị ọzọ bụkwa primates. Otu ìgwè nke adaka oliv nke osimiri, nke a na-amụ kemgbe 1960, bụ ebe obibi pụrụ iche, ebe enwe ọdụ uhie na-acha uhie uhie - nke ikpeazụ nke chimp na-achụgharị mgbe nile - na-arapara n'obere ọhịa. Ụdị nnụnụ 200 na-adịghị ahụkebe nke ogige ahụ sitere na ugo azụ a mara mma ruo n'ụdị ọla.
Ejima Peter hụrụ n'anya nke ukwuu n'akụkụ etiti ndị ọbịa. Mgbe chi jiri, igwe ọkụ nke ọtụtụ narị obere ụgbọ mmiri osisi na-ejupụta na mbara igwe na-egbukepụ egbukepụ nke abalị, na-amagharị n'ọdọ mmiri ahụ dị ka obodo na-asọ asọ.
E guzobere ogige ntụrụndụ Gombe na 1968. Ọ dị n'akụkụ ọwụwa anyanwụ nke ọdọ mmiri Tanganyika, 15 km n'ebe ugwu nke obodo Kigoma, a na-enweta ya naanị site na ụgbọ mmiri. Ihe mejupụtara ogige ahụ bụ ndagwurugwu ndị mkpọda ugwu, iyi, na osimiri. Ahịhịa ahụ na-agbanwe site n'oké ọhịa mmiri ozuzo na achara alpine gaa n'ala ahịhịa - yiri nke ogige mba Mahale nke gbara agbata obi.
Ogige ntụrụndụ bara ụba na akụkọ ihe mere eme nke mmadụ na nke okike. Obodo Ujiji bụ ebe ndị ọkọ akụkọ ihe mere eme chere na onye Britain na-eme nchọpụta bụ HM Stanley kwuru okwu ndị a ma ama “Dr. Livingstone, a na m eche?” na 1871 mgbe ọ zutere onye njem ibe ya David Livingstone, onye e chere na ọ nwụọla. Ọ bụ ezie na ọ na-arịa ọrịa siri ike, Livingstone kwenye Stanley ka ọ sonyere ya n'ịchọta isi iyi nke Naịl - ọchịchọ nke mere ka ha si na ndagwurugwu Gombe.
Ndagwurugwu dị warara dị warara nke ogige ahụ bụ ebe ọhịa na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na-enye ohere maka ahịhịa ahịhịa na ebe achara alpine, nwere ụdị enwe abụọ acrobatic colobus, tinyere nnukwu ndị azụ azụ, ugo nwere okpueze, anụ ezi, opi opi, na karịa. 50 ụdị anụ ọhịa ndị ọzọ. Ndị snorkelers nwere ike ịnụ ụtọ ọdọ mmiri dị n'akụkụ, nke nwere ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ 100 ụdị azụ cichlid na-egbuke egbuke.
Ihe omume na Gombe National Park
Isi ihe na-adọrọ adọrọ nke Gombe Stream bụ n'ụzọ doro anya na ezinaụlọ chimpanzees bi na nchekwa n'ime oke ogige ahụ. Njem eduzi na-eme ka ndị ọbịa bata n'ime ọhịa ka ha hụ ma soro ndị primates pụrụ iche maka otu ụtụtụ dum dị - nke bụ ihe pụtara ìhè nke ọtụtụ njem ndị ọbịa na Africa na ahụmahụ dị ịtụnanya. E wezụga chimpanzees, primates ndị ọzọ bi na Gombe Stream gụnyere baboon oliv nke osimiri, enwe ọdụ uhie, enwe na-acha anụnụ anụnụ, colobus na-acha uhie uhie na enwe vervet. Amarakwa enwe na-acha anụnụ anụnụ na enwe na-acha uhie uhie na-ejikọta ọnụ na mpaghara ahụ. Enwere oge ụfọdụ hippopotami, agụ owuru na ụdị agwọ iri na otu. Ogige ahụ bụkwa ebe obibi nke ezì ọhịa na ihe karịrị ụdị nnụnụ 11.
Agbanyeghị, ọdọ mmiri Tanganyika bụkwa ọmarịcha ebe ị ga-eji snorkeling na igwu mmiri, ịkụ azụ, ịkwọ ụgbọ mmiri, ma ọ bụ naanị zuru ike na aja ọcha. Hippo na agụ iyi na-anọkarị ebe dị anya site na Gombe nke pụtara na ndị ọbịa nwere ike ịbanye n'ime ọdọ ahụ na-enweghị nchegbu maka ịkọrọ mmiri na anụ ọhịa.
Mgbe ọ nọ na Gombe, nleta na ọdụ nri ochie nke Goodall Foundation kwesịrị ịdị na ndepụta ihe a ga-eme na obodo Ujiji dị nso bụ ebe Henry Stanley zutere Dr. Livingstone na 1871.
