Tanzania inyika umo kutenda kunotora chikamu chakakosha muhupenyu hwevanhu zuva nezuva. Nenhau yakaumbwa nokutengeserana, kutama, uye pesvedzero yevakoloni, nyika yakakudziridza chimiro chechitendero chakasiyana umo zvitendero zvakasiyana zvinogara pamwe chete. Kubva kuchiKristu nechiIslam kusvika kuzvitendero zvechivanhu zvemuAfrica, kutenda kwakapesvedzera zvese kubva kutsika nemitambo kusvika kumitemo nehutongi.
Chikristu ndicho chitendero chikuru muTanzania, chine 60% wevanhu vanozviti vaKristu. Yakaunzwa kuburikidza nemamishinari ekuEurope muzana ramakore re19, ichipararira nekukurumidza nekuda kwekutonga kwekoloni uye basa remamishinari mune dzidzo uye hutano hwehutano. Nhasi, chiKristu muTanzania chakasiyana, chine masekete uye masangano akasiyana.
Mapoka maviri makuru echiKristu ndeaya Roma Katurike uye Mapurotesitendi. VaKaturike vanoumba mugove mukurusa, namachechi, zvikoro, uye zvipatara zvakatangwa navafundisi vapakuvamba zvichiri kuita basa guru munzanga. Chechi yeCatholic yakanyanya kusimba munzvimbo dzakaita seKirimanjaro, Kagera, neMwanza.
ChiPurotesitendi chakapararirawo, nemasangano akadai saLutheran, Anglican, Pentecostal, uye Seventh-day Adventist ane vateveri vakawanda. Machechi eLutheran neAnglican aive mamwe ekutanga kudzika midzi, kunyanya munzvimbo dzaive nekutanga kugara mamishinari ekuEurope. Zvichakadaro, makereke ePentekosti ari kukura nekukurumidza munzvimbo dzemumaguta senge Dar es Salaam neArusha, uko kunamata kwakasimba uye nziyo dzevhangeri dzinokwezva vechidiki vakawanda.
ChiKristu muTanzania chinopfuura masevhisi echitendero chete. Kunopesvedzera upenyu hwenzanga, dzidzo, uye kunyange mhemberero dzenyika. VaTanzania vazhinji, zvisinei nesangano rechitendero, vanotora chikamu mumazororo echiKristu akaita seKisimusi neIsita, zvichivaita zviitiko zvenyika zvizere nemufaro, mimhanzi, uye kuungana kwenharaunda.
ChiIslam ndicho chitendero chechipiri pakukura muTanzania, chine 35% yehuwandu hwevanhu vanozviti maMuslim. Chitendero chakasvika muTanzania kare kare kupfuura chiKristu, chakaunzwa nevashambadzi vechiArabu vakagara pamhenderekedzo yeEast Africa kutanga kwezana ramakore rechisere. Nokufamba kwenguva, Islam yakapararira mukati menyika kuburikidza nenzira dzekutengeserana uye kuroorana.
Ruzhinji rwevaMuslim veTanzania ndivo Sunni, vachitevera dzidziso dzechiIslam chikuru. Zvisinei, panewo Nzanga dzeShia, kunyanya pakati pevanhu verudzi rweAsia, avo vakasvika panguva yekutengeserana kweIndia Ocean uye nguva yeBritain yekoloni. Bato reIbadi, boka diki, rinogonawo kuwanikwa, kunyanya muZanzibar.
ChiIslam chakakurumbira pamahombekombe, kunyanya muZanzibar, Dar es Salaam, Tanga, uye Pwani, uko mamosque uye zvikoro zveIslam (madrassas) chikamu chehupenyu hwezuva nezuva. Zanzibar, kunyanya, ine tsika yeIslam yakadzika midzi, inopesvedzera zvese kubva pamapfekero emakodhi kusvika kumitambo. Mwedzi unoyera weRamadan unocherechedzwa zvakanyanya, nekutsanya, minamato, uye kudya kwakakosha kuunza mhuri nenharaunda pamwechete.
Pasinei nekusiyana kwezvitendero, Tanzania yakakwanisa kuchengetedza runyararo nekugarisana pakati pevaKristu nevaMuslim, michato yezvitendero zvakasiyana uye mhemberero dzakabatana dzakajairika.
ChiKristu neIslam chisati chasvika, veTanzania vaiita zvitendero zvemuAfrica, uye vazhinji vachiri kuita nanhasi, kunyanya kumaruwa. Zvitendero izvi zvinosiyana zvichienderana nemarudzi asi zvinowanzobatanidza kunamata madzitateguru, midzimu yezvisikwa, uye tsika dzinoitwa nen'anga kana vatungamiri vemweya.
Zvitendero zvechivanhu zvichiri kusimba pakati penharaunda dzakaita seHadza, Iraqw, nemamwe mapoka echiMaasai, avo vanochengeta nzira dzekunamata dzemadziteteguru avo. Miitiro inowanzobatanidza nzvimbo dzinoyera, zvibayiro, uye mitambo yekutsvaga makomborero, dziviriro, uye kuporeswa.
Kunyange pakati pevaKristu nevaMuslim, zvisaririra zvezvitendero zvegamuchidzanwa zvichiripo. Vanhu vazhinji vanoshanyira varapi vechivanhu kuti vawane mishonga yemakwenzi kana nhungamiro yemweya, nepo vamwe vachibatanidza minamato yechechi kana yemusikiti netsika dzemadzitateguru. Uku kusanganiswa kwezvitendero kunoratidza tsika yeTanzania yakadzama nhaka uye kuremekedza kwayo kwakapfuura.
Tanzania imushawo kumapoka madiki ezvitendero, kusanganisira maHindu, VaBhudha, uye vaBahá'ís. Idzi nharaunda dzinonyanya kuwanikwa mumaguta, kunyanya pakati pevaTanzania verudzi rweIndia neAsia.
ChiHindu chakasvika kuburikidza nevatengesi veIndia nevashandi panguva yekutonga kweBritain, uye nhasi, temberi dzeHindu dzinogona kuwanikwa mumaguta akaita seDar es Salaam neArusha. Nharaunda yechiHindu inoita basa rakakosha mubhizinesi nekupa rubatsiro, kutsigira zvipatara, zvikoro, uye rubatsiro.
The Bahá'í Kutenda, chitendero chisinganyanyi kuzivikanwa muTanzania, chinosimbisa kubatana uye rugare rwenyika. Vateveri vayo vakapararira munzvimbo dzakasiyana dzenyika, vachiita basa renharaunda uye zvirongwa zvedzidzo.
Pasinei nezvitendero zvakasiyana-siyana, Tanzania inozivikanwa nokushivirira kwayo chitendero uye kugara pamwe chete murunyararo. Kusiyana nedzimwe nyika idzo chitendero chinokonzeresa kupatsanurana, veTanzania vakagamuchira misiyano yavo, vachitarisa zvinovabatanidza kwete zvinovaparadzanisa. Nhaurirano dzezvitendero zvakasiyana, tsika dzetsika dzakagoverana, uye kuedza kwekubatana kwenyika zvakava nechokwadi chokuti hapana chitendero chimwe chete chinotonga kuzivikanwa kwenyika.
Mungava muchechi ine chipatapata muDar es Salaam, musikiti wakanyarara muZanzibar, kana kuti musango unoyera munyika dzeMaasai, kutenda kunoramba kuri simba rine simba rinoumba upenyu hwemamiriyoni evanhu. Chitendero muTanzania chinopfuura kungotenda chete, inzira yehupenyu, nhaka yetsika, uye chiratidzo chekubatana kwenyika mukusiyana.