Matsatsi a Phomolo a Sehlekehlekeng sa Zanzibar

Sehlekehleke se senyane sa tropike sa Zanzibar, lik'hilomithara tse mashome a mabeli ho tloha lebopong le ka bochabela la Afrika, se kenelletse ka tšusumetso ea Afrika, Maarabia, Persia, Europe, China le Maindia. Baahi ba yona ba pele e ne e le Maafrika a buang Bantu. Ho tloha lekholong la bo10 la lilemo ho ile ha fihla Bapersia. Empa e ne e le batho ba fumanang chelete ea Maarabia, haholo-holo Omanis, bao tšusumetso ea bona e neng e tla ba kholo. Sehlekehleke sena se phethile karolo ea bohlokoa nalaneng ea lehae ho tsoa boholong ba sona. Lebaka ke phihlello ea eona e bonolo ho barekisi le bahahlauli ba etelang lebopong le ka bochabela la Afrika ho tloha Arabia. Boislamo bo ne bo thehiloe hantle sebakeng sena lekholong la bo11 la lilemo. Lekholong la bo16 la lilemo, ho ile ha fihla sehlopha se secha sa baeti ba tsoang Mapotoketsi a ka boroa. Ba theha likamano tsa botsoalle le 'musi. Empa qetellong ea lekholo la bo17 la lilemo, boteng ba Mapotoketsi bo ile ba fela, ka mor'a letšolo le matla ho theosa le lebopo ke babusi ba Oman.

Zanzibar, e leng thepa ea bohlokoa e le 'maraka o moholo oa makhoba lebōpong la Afrika Bochabela, e fetoha karolo ea bohlokoa ka ho fetisisa ea' muso oa Omani - 'nete e bontšitsoeng ke qeto ea' muso oa Oman oa lekholong la bo19 la lilemo, Said bin Sultan, ho e etsa ho tloha ka 1837 sebaka sa hae se seholo sa bolulo. Said e aha matlo a borena le lirapa tse khahlehang Zanzibar. O ntlafatsa moruo oa sehlekehleke sena ka ho hlahisa li-clove, tsoekere le indigo (le hoja ka nako e tšoanang, a amohela tahlehelo ea lichelete ka ho sebelisana le boiteko ba Brithani ba ho felisa khoebo ea makhoba Zanzibar). Kamano le Oman e ile ea robeha ka mor'a hore a shoe ka 1856. Khohlano pakeng tsa bara ba hae ba babeli e rarolloa, ka thuso ea lipuisano tse matla tsa Brithani, ha e mong oa bona (Majid) a atleha ho ea Zanzibar le libaka tse ngata tse boleloang ke lelapa lebōpong la Afrika bochabela. E mong (Thuwaini) o rua Muscat le Oman.

Nakong eo Majid a neng a e-shoa ka eona, ’me a hlahlangoa ke moen’ae Barghash ka 1870, Mabrithani a ile a khetha moemeli oa Zanzibar. Mosebetsi oa hae o ka sehloohong e ne e le ho felisa khoebo ea makhoba e tummeng hampe ea Zanzibar. Morero oo o ile oa finyelloa ka selekane le Barghash ka 1873. Brithani e ile ea lula e le eona feela ’muso oa bokolone o nang le boteng bo tiileng Zanzibar ka boeona. Ka tumello ea babusi ba sehlekehleke sena le libaka tsa sona tse moqotetsane tse lebopong la leoatle li ile tsa phatlalatsoa e le tšireletso ea Brithani ka 1890. Le hoja ba ne ba sebelisa karoloana feela ea matla a bona a pele, ma-sultants a Maarabo a Zanzibar a ne a ntse a le teng nakong eo ea bokolone a neng a e-na le baeta-pele ba nang le tšusumetso e khōlō ka ho fetisisa Afrika Bochabela. Empa puso ya bona e ile ya fela hang ka mora boipuso ba sehlekehleke sena ka bo-1960. Molaotheo o motjha, o hlahisitsweng ka 1960, o fana ka kopano ya molao.

Ka 1963, lihlekehleke tsena li ile tsa boela tsa ipusa ho Mabrithani, empa merusu e ne e le haufi. Ka Pherekhong 1964, litho tsa bongata ba Maafrika li ile tsa liha sehlopha se senyenyane se neng se busa sa Maarabia. Rephaboliki e ile ea thehoa, 'me ka April, bapresidente ba Zanzibar le Tanganyika, naheng e kholo, ba saena ketso ea kopano, ba theha Rephabliki e Kopaneng ea Tanzania ha ba ntse ba fana ka boipuso ho Zanzibar.

Hajoale, Zanzibar ke karolo ea Rephabliki e Kopaneng ea Tanzania e nang le 'Muso o ikemetseng o nang le Mopresidente, Kabinete, Lekgotla la Ketsamolao le tsamaiso ya Boahlodi. ‘Muso ke oona o ikarabellang litabeng tseo e seng tsa Kopanelo.

Batho Le Setso

Ho ea ka Patlisiso ea Tekanyetso ea Malapa ea 2019/20, baahi ba Zanzibar ba limilione tse 1.62 ka sekhahla sa kholo ea selemo sa 2.8%. Setso sa bona sa Seswahili se kopantse mekhoa ea Maafrika, Maarabia, Maindia le Mapersia. Lipuo tsa molao ke Kiswahili le Senyesemane. Searabia se buuoa libakeng tse khethiloeng. Bongata ba baahi ba Zanzibar ke Mamosleme. Khoeling e halalelang ea Ramadhan, baeti ba lebeletsoe hore ba se ke ba ja, ba noa kapa ba tsube pontšeng nakong ea motšehare.

Matsatsi a phomolo a lebopong

Likhetho bakeng sa matsatsi a phomolo a leoatle a Zanzibar li ngata, empa ka kakaretso, sehlekehleke sena se ka aroloa likarolo tse hlano: Nungwi ka leboea, lebopo le ka bochabela, ka boroa-bochabela, lebopong le ka bophirima, le lihlekehleke tse 'maloa tse lebopong la leoatle.

Ho tsamaea lihora tse peli kapa tse tharo ho tloha Stone Town, motse oa Nungwi o tšoaea ntlha e ka leboea ea Zanzibar. Kaha e pota-potiloe ke leoatle le boputsoa bo boputsoa ka mahlakoreng a mararo, Nungwi haesale e le ntho e khahlang baeti ba batlang paradeise. Tloo bakeng sa ho qoela hantle le mabopo a leoatle, le ho ba haufi le motsana o monate moo ho lulang ho na le lintho tse ngata.

Lebōpo le ka bochabela la Zanzibar le na le mabopo a malelele a bosoeu ba phofo. Ka leboea, libaka tse ngata tsa phomolo tse nyane li ithorisa ka mabopo a leoatle a tšoanang, empa kaofela li fapane haholo. Ha u le mose ho maoatle, u fumana Sehlekehleke sa Mnemba sa boselamose - sebaka sa bolulo sa ho qetela sa sehlekehleke bakeng sa ba ka se khonang.

Ha re ntse re tsoela pele ho iphaphatha le lebōpo le ka boroa-bochabela la Zanzibar, mabōpo a leoatle a lula a hlolla: lehlabathe le bosoeu bo bosoeu le nang le mokoallo oa mokoallo, lifate tsa palema tse ngata, le letamo le sephara pakeng tsa lebōpo la leoatle le mafika. Metse e ba le boroko bo fokolang mme e phutholohile ha u leba boroa, 'me Jambiani, haholo-holo, e phutholohile haholo: bakeng sa ketelo ea 'nete ea ho etela motseng o nang le botsoalle, u ke ke ua e hlola.
Ka boroa-bophirima ho Zanzibar, Hloahloeng ea Fumba ke sebaka se khutsitseng le se nang le botsoalle sehlekehlekeng sena, se nang le matlo a mabeli a matle, athe lebopong la leoatle ke sebaka sa phomolo se hapileng khau Sehlekehlekeng sa Chumbe.

Leeto la sefofane la metsotso e 30 le ka leboea-bochabela ho Sehlekehleke sa Zanzibar, Sehlekehlekeng sa Pemba se ka bapisoa ka boholo, empa pono e tloaelehileng haholo, 'me palo ea baeti mona e nyane. Ntle le batho ba seng bakae ba tlileng ka mahe a linotši, ba bangata ba tla bakeng sa ho qoela, e leng ntho e ka bang ntle haholo - leha e loketse ka ho fetisisa ho ba qoelang holimo.

Ka mokhoa o ts'oanang oa boselamose, le hoja e se karolo ea Zanzibar Archipelago, ke Mafia Archipelago. Sebaka se hōle le se khutsitseng ho feta libaka tse ngata tsa Zanzibar, Sehlekehleke sa Mafia se fana ka sebaka se setle ka ho fetisisa sa ho qoela le ho tsubella metsing sebakeng sa eona sa boikhathollo sa leoatle, se sebeletsoang ke matloana a seng makae feela. 'Me sebaka se secha sebakeng sa phomolo sa lebopong la Tanzania ke Sehlekehleke sa Fanjove, sebaka se setle sa ho phomola ka mor'a leeto le ka boroa la Tanzania.