Morabe oa Datoga
Batho ba Datoga ke morabe oa bo-hloma-u-hlomole ba agro-pastoral ba buang Nilotic, ba lulang haufi le LetÅ¡a la Eyasi karolong e ka leboea ea Tanzania e Rift Valley le libakeng tsa Manyara le Singida tse karolong e ka leboea-bohareng ea Tanzania haufi le Thaba ea Hanang le LetÅ¡a la Basotu. Datoga, e tsejoang hape e le Tatoga kapa ho buuoang ka ho sebelisa lentsoe la Seswahili Mangâati, le bitsoa Maasai âme le bolela âsera se hlomphuoang.â
Ke lihoai tse hloahloa le litsebi tsa mesebetsi ea matsoho tse nang le merabe e fetang 10. Moloko oa eona o motle ka ho fetisisa ke Barabaig oa boruti, eo hape a lulang haholo lihlabeng tse ka leboea tsa seretse se chesang tse pota-potiloeng ke Thaba ea Hanang, e leng thaba e halalelang ho Barabaig.
TSELA DATOGA BOPHELO
Ba Datoga, ka 'mala oa liaparo tsa bona, ba kopana le tikoloho ea bona ka seaparo sa mobu o mofubelu o mofubelu, liaparo tse khubelu tsa letlalo tse entsoeng ka letlalo, lifaha, lipetja le lipetja. Boitsebahatso bo bong ba setso le tšobotsi ea bona e ba khethollang ho tsoa merabeng e meng ke tattoo ea bona ea mekhabiso e pota-potileng mahlo a bona ka mekhoa e chitja.
Ba ja nama, bolokoe ba khomo, ba pata mafura, lebese, manaka, mali le litÅ¡ika bakeng sa mabaka a ts'ebeliso le meetlo, joalo ka Maasai. Ba ne ba itÅ¡etlehile ka lihlahisoa tsa lebese 'me ba falla neng kapa neng ha likhomo tsa bona li batla ho fallela makhulong, joalo ka bo-hloma-u-hlomole ba mehleng. Ba se ba phela bophelo ba temo, ba lema poone, linaoa le nyalothe masimong a manyenyane. Bophelo ba bona bo boima kaha ba lula libakeng tse omeletseng moo metsi a haellang 'me hangata a litÅ¡ila. Ke sethepu, âme basali ba bona ba laeloa ho ea ka tatellano eo ba nyetsoeng ka eona. Banyalani ba tlameha ho tsoa kantle ho leloko.
Lekgotla la baholo ke lona le okametseng boetapele le matla. Baholo ba ka fana ka likotlo le lithohako, athe khatello e kopanetsoeng e le mokhoa o tloaelehileng oa taolo ea sechaba. Linakong tsa meetlo, banna ba nka biri ea mahe a linotsi e le seno se halalelang.
Ma-Tanzania a ela hloko Lintlha joalo ka morabe o saletseng morao. Ha ba khone ho kena sekolo, 'me ke karolo ea 5 lekholong feela ea MaDatoga e tsebang Seswahili, e leng puo ea naha ea Tanzania. Ke 1% feela ea baahi e tsebang ho bala le ho ngola. Litekanyetso tsa bona tsa bohloeki lia fokola, âme ho shoa ha masea ho phahame. Ba na le litÅ¡ebelisano tse nyane le baahisani ba bona, bao ba nang le kamano e thata le bona, mme kaha ho ikhula ha bona Tanzania ho mpefatsoa ke maemo ana.
TSEBAHANG MABAKA
Morabe oa Datoga o inka e le morabe oa khale ka ho fetisisa Tanzania (merabe e meng e kang Maasai le Bushmen le eona e bolela botumo bona). Ka tloaelo ba tsebahala ka ho ipoloka 'me ke moloko oa batho ba ikhohomosang le bahlabani ba bohale ba tsejoang ka bokhoni ba bona ba ho ipata. Ke botswerere mme gape ba itsege ka botswerere jwa bone jwa go betla, go betla dibaga, maseka a koporo, le dibaga, fa ba ntse ba abela morafe wa Bahadzabe ditlhogo tsa metswi. Le hoja li tsejoa ka ho alosa lipÅli, liesele, linku le likhoho, likhomo ke liphoofolo tsa tsona tse ruuoang tsa bohlokoa ka ho fetisisa.
