Tanzania History

Ko Tanzania, he whenua tino ataahua me nga momo ahurea tuku iho, e whakanui ana i te hitori mo nga mano tau. Mai i te wa o nga kaiwhaiwhai-kohi i nga wa o mua ki te rangatiratanga o te koroni me te whawhai mo te mana motuhake, ka tohuhia tona haerenga ki te pakari me te kotahitanga. I tenei ra, ka tu a Tanzania hei iwi whakakake, he mea hanga na ona taonga me te ahurei o mua. Hono mai ki a matou i a matou e torotoro ana i ona hitori, mai i nga wa o mua o te koroni ki te koroni, te mana motuhake, te whakakotahitanga me Zanzibar, me te ahunga whakamua i muri i te koroni.

Tuhinga o mua i te koroniana

I mua noa atu i te noho a Tanzania hei iwi rongonui, ko te whenua te kainga mo etahi o nga tupuna tangata tuatahi. Nga taunakitanga parapara mai i Te Awaawa o Olduvai, he mea keri rongonui e Takuta Louis Leakey me tana roopu, e kii ana i timata te oranga o te tangata ki konei neke atu i te rua miriona tau ki muri. I te wa e haere ana, ka noho nga roopu maha ki te rohe, tae atu ki nga tangata korero Bantu, na ratou i whakauru nga mahi ahuwhenua, mahi rino, me te hokohoko.

Ko te rohe takutai o Tanzania he waahi nui ki te whakawhanaketanga o nga hononga tauhokohoko me te Middle East me Ahia. I te rautau 8, kua whakatauhia e nga kaihokohoko Arapi he kainga ki te takutai o Swahili, he whakakotahi i nga ahurea o Awherika me Arapi ki te hanga i te ao Swahili. I tipu nga taone penei i Kilwa me Zanzibar, ka noho hei pokapū hokohoko koura, rei, me nga mea kakara. I kite ano tenei wa i te horapa o Ihirama, e noho tonu ana hei karakia whai mana ki Tanzania i tenei ra.

Ko nga hitori o te Koroni

I te hopea o te 19raa o te senekele, ua fariu te mau mana no Europa i to ratou mata i nia ia Afirika i te tau “Scramble for Africa” tuiroo. I noho a Tiamana i te rohe i te tekau tau atu i 1880, ka tapaina ko Tiamana ki te Rawhiti o Awherika. Ko te whakahaerenga o te koroni i utaina nga kaupapa here kino, me te whakamahi i te whenua me nga tangata hei painga ohaoha. Heoi, ko nga nekehanga atete penei i te Maji Maji Rebellion o 1905–1907 i whakaatu te kaha kaha o nga Tanzanians ki te whawhai mo to ratou herekoretanga.

I muri i te hinganga o Tiamana i te Pakanga Tuatahi o te Ao, ka tukuna te mana whakahaere o te koroni ki Peretana i raro i te mana o te Rōpū o nga Whenua. I whakaingoatia te rohe ko Tanganyika, na te mana o Ingarangi i whakauru mai nga hanganga ohaoha me te hapori hou. I whakatenatenahia e te tari koroni nga mahi ahuwhenua moni, te nuinga o te sisal, te miro, me te kawhe, me te hanga hanganga pera i nga reriwe me nga rori. Heoi, he iti noa te whai mana o nga tangata o te takiwa ki te mana whakahaere, na te kaha o te hiahia ki te whakahaere i a ia ano.

Independence

I kaha haere te pakanga mo te mana motuhake i waenganui o te rau tau 20, i aratakina e te rangatira rangatira a Julius Nyerere me te Tanganyika African National Union (TANU). Ko Nyerere, he kaihautu matakite, i whakanui i te kotahitanga me te oranga ngakau. Na roto i nga whiriwhiringa marie, ka noho motuhake a Tanganyika mai i Peretana i te 9 o Hakihea, 1961. I te tau i muri mai, ka noho hei kawanatanga ko Nyerere te perehitini tuatahi.

Ko te motuhaketanga i tohu te timatanga o te wa hou, engari he wero ano hoki. Me hanga e te iwi rangatahi tana ohanga, whakapai ake i te maatauranga, me te whakatika i nga koretake o te hapori. Ko nga kaupapa here hapori a Nyerere, e kiia nei ko Ujamaa, i whai ki te hanga i tetahi hapori whai oranga i runga i te noho tahi me te mahi ahuwhenua. Ahakoa te hiahia nui, i raru enei kaupapa here me te kore e tutuki i o raatau whaainga.

Te whakakotahi me Zanzibar

I tenei wa, i waho o te takutai, kei a Zanzibar ana ake pakanga torangapu. He sultanate me te whakakotahitanga o nga awenga Arapi, Awherika, me te Pakeha, i kite a Zanzibar i te hurihanga i te tau 1964 i turakina te rangatira rangatira o Arapi. I taua tau ano, i whakakotahi a Tanganyika me Zanzibar ki te hanga i te United Republic of Tanzania i te Paenga-whāwhā 26, 1964. Ko tenei whakakotahitanga he kaupapa rautaki hei whakapakari i nga rohe e rua me te whakatairanga i te pumau. Ahakoa tenei, ka mau tonu a Zanzibar i te mana motuhake, me tana ake kawanatanga me te perehitini.

I muri i te Koroniana

I nga tau i muri mai i te mana motuhake, ka pa a Tanzania ki nga wero ohaoha me nga mahi torangapu. I arotahi te kaiarahi o Nyerere ki te maatauranga me te tiaki hauora, he nui te ahunga whakamua ki te whakapai ake i te reiti reo matatini me te uru atu ki nga ratonga rongoa. Heoi, na nga pakanga ohaoha i uru ki nga kaupapa here whakaatea ohaoha i nga tau 1980 me 1990, ka neke atu i nga maataapono hapori.

I tenei ra, ko Tanzania he whenua e tere haere ana me te tipu o te ohanga i runga i nga mahi tuuruhi, ahuwhenua, me nga rawa taiao. Ko te kitenga o te hau maaori me te haumi i roto i nga hanganga kua piki ake nga tumanakohanga ohaoha. I te taha tōrangapū, kua noho tonu a Tanzania tetahi o nga whenua tino pumau o Awherika, me nga whakawhiti marie o te mana mai i te whakaurunga mai o te manapori maha-roopu i te tau 1992.

Nga Meka Pai Mo Tanzania

Ko Tanzania te kainga Mount Kilimanjaro, te maunga teitei rawa atu o Awherika, e kukume ana i nga mano tini o nga kaieke i ia tau.

te Te Motu o Serengeti ka manaaki i te Hekenga Nui, tetahi o nga huihuinga mohoao tino whakamiharo i te ao.

Neke atu i te 120 nga roopu iwi o te whenua, e whai waahi ana ia tangata ki ona momo ahurea.

 Ko te reo Swahili, te reo o te motu, he reo whanui, he mea whakakotahi i te iwi.

I tua atu, Nga takutai o Zanzibar Ko tetahi o nga mea tino ataahua o te ao, ka waiho a Tanzania hei waahi nui mo te hunga haere.

Mai i ona pakiaka o mua ki ana whakatutukitanga hou, kei te tipu haere tonu a Tanzania i a ia e whakanui ana i ona waa o mua. He iwi i hanga i runga i te pakari, i te kotahitanga, i te matakite mo te ao pai ake.