★ 5.0 | Litlhahlobo tse fetang 200
★ 4.9 | Litlhahlobo tse fetang 100
Honey badger ke phoofolo ea lefatšeng e nang le maoto a makhutšoanyane, 'me e lula merung, lithabeng le lithabeng tsa Afrika le Asia. E ka 'na eaba u utloile lebitso le leng la phoofolo e tšoanang - ratel. Ha se hangata e bonoang, empa ha e etsahala, u ka e lemoha ka boea bo bosoeu bo boputsoa bo hloohong, mokokotlong le mohatleng, bo fapaneng le ’mala o motšo oa sefahleho, mahlakoreng le karolong e ka tlaase ea ’mele oa eona. Li-badger tse ntšo tse felletseng tsa mahe a linotsi le tsona li teng empa li lekanyelitsoe ho mofuta o le mong feela.
Phoofolo ena ea omnivorous e ratoang haholo ke lirvae tsa linotsi, tseo e li epang ka har'a matlo a linotsi. Batho ba ile ba hlokomela boitšoaro bona, ba fumana lebitso la bosoasoi la "honey badger". Le hoja e boetse e ja mahe a linotši, molemo oa eona oa sehlooho ke li-larvae le pupae ea linotsi.
Li-honey baddger li lula hokae? Li fumaneha hoo e ka bang ho pholletsa le Afrika e ka boroa ho Sahara, hammoho le Mali, Mauritania, Sahara Bophirimela le Morocco. Sebaka sa bona sa bolulo sa Asia se akarelletsa likarolo tsa Asia Bophirimela (Bochabela bo Hare) le Hloahloeng ea India. Ho tloha kajeno, li-subspecies tse ka bang 12 li tsejoa. Tsena li akarelletsa ratel ea Persia, Nepalese ratel, Indian rate, black ratel, white-backed ratel, Lake Chad ratel, le matheba a macha, har'a tse ling.
Tšobotsi e tsebahalang haholo ea pela ke ho hloka tšabo ha eona, leha e tobane le bahanyetsi ba bangata. Ha phoofolo e khōlōhali, e kang nare, e hlasela sebaka sa pela, setho sena sa lelapa la weasel sea hlasela. Honey badger e hukung e kotsi haholo. E tla itšireletsa ka matla le sebaka sa eona, e phahamise boea, e bontša meno a eona a bohale le manala a eona a malelele, e luma le ho rora, ’me e ntša monko o litšila. Kholiseha haeba mohanyetsi a sa khutlele morao - honey badger e tla kena ntoeng ka matla.
Litšōmo li pota-potile ho hloka tšabo ho feteletseng ha mahe a linotsi. Batho ba chesehelang lipapali tsa liphoofolo tse hlaha baa tseba hore mahe a linotši a tsoma linoha tse chefo, a sa tšabe ho tobana le bahanyetsi ba baholo, 'me ka linako tse ling li bile li hlasela litau, linare le lipere. Hangata, ba hlaha ba hlōtse lintoeng tsena.
See se khoneha joang? Se seng sa liphiri se ka har'a letlalo le teteaneng haholo la mahe a linotsi. Ho thata ho phunya ka meno kapa ho phunya ka, mohlala, li-quill tsa polcupine. Ba bang ba hlalosa letlalo la bona e le "le hlephileng," ho hatisa ho thekesela le ho otlolla ha lona. Sena se lumella honey badger hore e sothe, e retelehe le ho tsoela pele ho hlasela mohlaseli oa eona. Ho sa tsotellehe ho tenyetseha ha lona, letlalo le teteaneng haholo - baahi ba moo ba re ha ho na metsu kapa mahare a machete a kenang ho lona.
Bakeng sa litlhaselo, mahe a linotsi a na le maroo a makhutšoane empa a le matla a nang le manala a malelele a kobehileng. Tlhaho e ile ea ba fa manala ana bakeng sa ho cheka mekoti le ho senya litutulu tsa mohloa le matlo a linotsi. Leha ho le joalo, ho hloka tšabo ha mahe a linotši ho li lumella ho sebelisa manala a tsona ntoeng. Liropo tse matla li li thusa ho loantša bahlaseli le ho lelekisa phofu ka nako e telele ho fihlela e inehela, e khathetse ka ho feletseng. Kahoo, bokhoni ba bona ba ho liha “bomo e nkhang hampe” hase sebetsa sa bona feela!
Empa ho thoe’ng ka mahloko a noha? Ho bonahala eka li-honey baddgers li na le pheko tsamaisong ea tsona. Hoa tsebahala hore mahe a linotsi a tsoma li-cobra tse chefo, mohlala. Haeba masumu e loma pela ea mahe a linotsi pele e e-shoa, mahloko a ka 'na a etsa hore ho be le ho khathala ho itseng. Leha ho le joalo, hoo e ka bang lihora tse peli hamorao, phoofolo eo ea tsoha, e matlafetse ka ho feletseng, ’me e khobile matšoafo e qeta ho ja masumu e bolailoeng. 'Me seo se etsahala haeba menoana ea noha e khona ho tšoara pela ebe e phunyeletsa letlalong la eona.
Ho na le maikutlo a hore na sena se ka sebetsa joang. Li-honey baddger hase tsona feela liphoofolo tse khonang ho felisa chefo ea noha. Bokhoni bona bo boetse bo teng ho opossums, hedgehogs, skunk, mongooses le liphoofolo tse ling. Ka mohlala, li-mongoose li na le motsoako o fapaneng oa protheine liseleng tsa tsona tsa mesifa le methapo, e thibelang limolek'hule tsa chefo ho tlama le ho baka ho shoa litho. Liphoofolo tse ling maling li na le lintho tse fokotsang chefo e chefo. Mokhoa o ikhethileng oa ho itšireletsa khahlanong le chefo ea mahe a linotsi ha o tsejoe.
Mokhoa o mong oa tšireletso ke bokhoni ba ho lokolla mokelikeli o nang le monko o matla, o sa thabiseng maemong a kotsi. Litšoelesa tse atolositsoeng tsa anal li ikarabella bakeng sa sena. Monko o litšila o ka thibela likokoanyana tse kang linotši le liphoofolo tse khōloanyane tseo mahe a linotši a ka kopanang le tsona. Tabeng ena, li tšoana le li-skunks.
Qetellong, ha re bue ka ho longoa ke linotsi. Li-honey baddger li qoba liphello life ha li kena ka tlung ea linotsi? Hangata, mahe a linotsi ha a utloe ho hlaba 'me ha a amehe ka lebaka la letlalo la tsona le teteaneng. Ho na le tumelo e atileng ea hore linotši ha li li ntše kotsi ho hang. Leha ho le joalo, ho na le liketsahalo tse sa tloaelehang tsa mahe a linotši a qabeletsoeng ka matlong a linotši, a mamella ho hlaseloa ka nako e telele, 'me a qetella a longoa ka makhetlo a mangata.
Leha ho le joalo, hangata, mahe a linotši a ntse a phela 'me a batla a sa tsoa kotsi. Sebopeho sa bona, se tšoauoang ka sebete le ts'ireletso e sebetsang ka potlako e fetohang mabifi, e bapala karolo ea bohlokoa. Ntlheng ena, mahe a linotši a tšoana le beng ka bona, e leng wolverine, e lulang libakeng tse ka leboea. Le hoja mahe a linotši a kile a bonoa a hlasela litau le linare, ka linako tse ling liphiri li kopanela le libere ka tsela e tšoanang.
Ho lumeloa hore mahe a linotši ha a na lira tsa tlhaho, kaha libatana tse ngata tse kholo li tseba sebopeho sa tsona 'me li qoba ho sebetsana le tsona. Leha ho le joalo, ho na le maemo moo litau le mangau li bolaileng lipela tsa mahe a linotsi. Hangata bahlaseluoa e ne e le batho ba hōlileng kapa ba fokolang. Hangata, mahe a linotsi a phetseng hantle a ka leleka libatana. Ka mohlala, ho na le nyeoe e ngotsoeng moo honey badger e ileng ea loana le eona Litau tse 6 ’me a phonyoha a sa tsoa kotsi!
Leha ho le joalo, maemong a mang, libatana tsa mahe a linotsi e ka kenyelletsa mafiritšoane, mangau, litau, le likoena tsa Nile. Ha re bua ka litšokelo, bothata bo le bong feela bo sa khaotseng ho tsona ke batho. Batho ba tsoma mahe a linotši bakeng sa nama 'me ba sebelisa likarolo tsa liphoofolo tsena tse matla bakeng sa meriana ea setso. Baahi ba moo ba lumela hore matla le sebete sa phoofolo ena lia fetisoa haeba karolo ea 'mele oa mahe a linotši e fumanoa.
Bothata bo bong ke balemi ba linotsi ba behang maraba bakeng sa mahe a linotši ho sireletsa matlo a linotsi. Ka linako tse ling, batho ba li chefo ho li thibela ho atamela matlong a linotši le lihokong tsa likhoho.
Ka kakaretso, sena ha se hlahise tšokelo e kholo ho mefuta. Ho ea ka International Union for Conservation of Nature (IUCN), le hoja palo ea mahe a linotsi ka kakaretso e ntse e fokotseha, mefuta ena ha e kotsing e kholo. Boemo ba eona ba paballo ha bo amehe ho Fetisisa. Mokhoa oa bophelo oa ho itšehla thajana le ho ba hōle ha libaka tsa mahe a linotši ho tloha bathong ke tsona tse tlatsetsang bophelong ba tsona. Leha ho le joalo, baeloji ea paballo e li khetholla e le tse kotsing libakeng tse itseng tse itseng.
Ho lumeloa hore mahe a linotši ha a na lira tsa tlhaho, kaha libatana tse ngata tse kholo li tseba sebopeho sa tsona 'me li qoba ho sebetsana le tsona. Leha ho le joalo, ho na le maemo moo litau le mangau li bolaileng lipela tsa mahe a linotsi. Hangata bahlaseluoa e ne e le batho ba hōlileng kapa ba fokolang. Hangata, mahe a linotsi a phetseng hantle a ka leleka libatana. Ka mohlala, ho na le nyeoe e ngotsoeng moo honey badger e ileng ea loana le eona Litau tse 6 ’me a phonyoha a sa tsoa kotsi!
Leha ho le joalo, maemong a mang, libatana tsa mahe a linotsi e ka kenyelletsa mafiritšoane, mangau, litau, le likoena tsa Nile. Ha re bua ka litšokelo, bothata bo le bong feela bo sa khaotseng ho tsona ke batho. Batho ba tsoma mahe a linotši bakeng sa nama 'me ba sebelisa likarolo tsa liphoofolo tsena tse matla bakeng sa meriana ea setso. Baahi ba moo ba lumela hore matla le sebete sa phoofolo ena lia fetisoa haeba karolo ea 'mele oa mahe a linotši e fumanoa.
Bothata bo bong ke balemi ba linotsi ba behang maraba bakeng sa mahe a linotši ho sireletsa matlo a linotsi. Ka linako tse ling, batho ba li chefo ho li thibela ho atamela matlong a linotši le lihokong tsa likhoho.
Ka kakaretso, sena ha se hlahise tšokelo e kholo ho mefuta Ho latela Mokhatlo oa Machaba oa Paballo ea Tlhaho (IUCN), le hoja palo ea li-honey badger e ntse e fokotseha, mofuta ona ha o kotsing haholo. Boemo ba eona ba paballo ha bo amehe ho Fetisisa. Mokhoa oa bophelo oa ho itšehla thajana le ho ba hōle ha libaka tsa mahe a linotši ho tloha ho batho ke tsona tse tlatsetsang bophelong ba tsona. Leha ho le joalo, baeloji ea paballo e li khetholla e le tse kotsing libakeng tse itseng tse itseng.
Sebaka se tloaelehileng sa lipela tsa mahe a linotsi se na le mokoti o chekang ka manala a oona a malelele holim'a maroo a ka pele. E tšoana le kotopo e ka bang bolelele ba limithara tse 9.8. Ho feta moo, phoofolo ena e ka cheka botebo ba limithara tse 4.9. Ho nka metsotso e ka bang 10 hore e cheke kotopo mobung o tiileng.
Hangata lipela tsa mahe a linotsi li hapa matlo a liphoofolo tse ling, li phunyeletsa mekoting e seng e entsoe ea li-aardvarks, liphokojoe, li-mongoose le li-warthog. Ka linako tse ling, ba sebelisa litutulu tsa mohloa.
Ha se bothata ho bona ho qeta bosiu sebakeng se mafika. Tabeng ena, li-honey badgers li hlophisa sekoti sa tsona mekoting ea majoe. Likoti tsa lifate li boetse li sebetsa e le libaka tse loketseng tsa ho robala. Li-honey badgers ke liphoofolo tse feto-fetohang bakeng sa litokisetso tsa bolulo, joalo ka lijo tsa tsona.