Meloko ea Tanzania

Tanzania e tsejoa ka mefuta ea eona e mengata ea litso, e nang le merabe le merabe e fapaneng e fetang 100. Boholo ba merabe ea Tanzania e tsoa semelong sa Bantu, se emelang hoo e ka bang 95% ea baahi ba naha.

Merabe e meng kaofela e na le batho ba buang Nilotic le litsomi tsa matsoalloa a moo le litloholo tsa ba bokellang. Karolo e nyane ea Matanzania e tsoa ho Searabia le Indian ho theoha, haholo libakeng tse lebopong la leoatle, Dar Es Salaam le Zanzibar.

kakaretso ea histori

Nalane ea merabe ea Tanzania e ka saloa morao ho tloha ho litsomi tse buang Sekhoisan, tseo ho nahanoang hore ke tsona baahi ba pele ba Tanzania. Ka lilemo tse makholo, maqhubu a merabe e fapaneng a ile a fallela sebakeng sena, haholo-holo batho ba buang Bantu ba tsoang Afrika Bophirimela le Bohareng. Ba hlahisitse tsebo ea ho sebetsa ka tšepe le litsebo tse ncha tsa temo, tse susumetsang haholo boemo ba morabe oa merabe sechabeng sa Tanzania.

Meloko e tummeng ea Tanzania

Tanzania, ho ntse ho na le merabe e phelang ka moetlo, haholo metseng. Libakeng tsa litoropo (empa le libakeng tse ling), merabe e mengata e tsoakane, ’me batho ba phela bophelo ba sejoale-joale. Ba ntse ba iponahatsa e le karolo ea morabe oa bona, empa ba lula matlong a tloaelehileng, libakeng tse tsoakaneng le merabe le malumeli a mang.

Merabe e meholo ea Tanzania e kenyelletsa:

Ba Sukuma

Basukuma ke morabe o moholo ka ho fetisisa Tanzania, ba lulang libakeng tse ka leboea-bophirimela ho naha, haholo-holo literekeng tsa tsamaiso tsa Mwanza le Shinyanga. Basukuma ba bang le bona ba lula liprofinseng tsa Tabora, Dodoma le Singida.

Hammoho le Machagga, ke merabe e matla ka ho fetisisa le e nang le tšusumetso e kholo khoebong le lipolotiking, hammoho le lihlopha tse nyenyane tsa Maindia le Maarabia.

Le hoja ho na le litokomane tse fokolang tsa histori tse fumanehang ka Masukuma, ho lumeloa hore baholo-holo ba bona ba tsoa ho batho ba buang Bantu ba Afrika Bophirimela. Ho fallela ha bona sebakeng seo ba leng ho sona hona joale Tanzania ho etsahetse ka makholo a lilemo.

Ho ea ka nalane, lihoai, Masukuma, ke tsona tse lemang lijalo ebile li etsa lihoai tse nyane. Li tsebahala ka motjeko oa tsona, 'Bugobogobo', motjeko oa noha, ntho ea bohlokoa ka har'a meetlo ea bona e mengata ea bongaka le ea moea.

Ba Nyamwezi

Tanzania Bophirimela, morabe oa Nyamwezi ke oa bobeli o moholo ka mor’a Masukuma. Lebitso la bona, Nyamwezi, le fetolela ho “batho ba khoeli,” e leng tšobotsi e pakang meetlo ea bona ea boholo-holo ea borapeli ba khoeli.

Ho lumeloa hore batho ba Nyamwezi ba ile ba lula karolong e ka bophirimela-bohareng ea Tanzania lekholong la bo17 la lilemo. Morabe oo o ne o e-na le mebuso e mengata mathoasong a lekholo la bo19 la lilemo, joaloka Unyanyembe, Ulyankhulu le Urambo.

Unyanyembe e ne e e-na le tšusumetso e khōlō kaha e ne e laola Tabora, motse o moholo oa khoebo, ’me e e-na le likamano tse haufi-ufi le Maarabia a Zanzibar. Ho pholletsa le histori ea bona, batho ba Nyamwezi ba ne ba etsa khoebo ea libaka tse hōle le ho etsa lipatlisiso.

Sechabeng sa setso sa Nyamwezi, meea ea baholo-holo e ne e phetha karolo ea bohlokoa bophelong ba letsatsi le letsatsi. Ho ne ho lumeloa hore baholo-holo ba na le matla a ho ama ba phelang ka tsela e ntle kapa e mpe, ’me meetlo le mefuta e sa tšoaneng ea borapeli e ne e reretsoe ho khotsofatsa meea ena.

Ba Chagga

Bachagga, ba tsejoang hape e le Wachaga ka Seswahili, ke morabe oa Bantu o tsoang Seterekeng sa Kilimanjaro sa Tanzania.

Ba emela morabe oa boraro o moholo ka ho fetisisa sechabeng. Machagga a ne a hlophisitsoe ka moetlo hore e be linaha tse ipusang tse neng li le matsoapong a Thaba ea Kilimanjaro pele e etsoa kolone.

Sebaka sena, se neng se tsejoa ka nalane e le Chaggaland kapa Uchaggani ka Seswahili, se ne se na le pokello ea mebuso ea Bantu e neng e le teng pele ho puso ea bokolone.

Machagga a na le nalane e ruileng ea setso e tšoailoeng ke babusi ba lehae ba tsejoang e le 'Mangi.' Ba lula mahaeng a bitsoang Kihamba, e leng masimo a malapa a 'nileng a fetisoa melokong eohle.

Bachagga ke morabe o matla, mme Arusha / Moshi ke sebaka se matla. Batho ba bang ba ntse ba phela ka moetlo, empa ba bangata ba hahile matlo a matle a sejoale-joale.

Ea Maasai

Ho fapana le hoo, Maasai (le merabe e meng e mengata joalo ka Bahadzabe) e ntse e phela haholo ka moetlo. Le ha ba fihla toropong, ba tloaetse ho apara liaparo tsa bona tsa setso, ba khomarelana, ba bua puo ea bona.

Ho lumeloa hore batho ba Maasai ba simolohile Phuleng ea Nile e Afrika Leboea. Hoo e ka bang lekholong la bo15 la lilemo, ba ile ba qala ho fallela ka Boroa, ’me qetellong ba fihla Kenya le Tanzania tsa kajeno. Qetellong ea lekholo la bo17 le la bo18 la lilemo, Maasai a ne a le sehlohlolong, a laola boholo ba libaka tsa Afrika Bochabela.

E tsebahala ka litloaelo le moaparo oa eona o ikhethang, morabe ona o phela bophelo ba bosodoma, haholo-holo o itšetlehile ka mehlape.

Ba-Maasai ba hlokomeleha habonolo ka mokhoa oa bona oa moaparo (Shuka), mabenyane a lifaha, le mokhoa o tsotehang oa ho fetola ’mele, joaloka ho phunya litsebe le ho otlolla.

Ketsahalo ea bohlokoa ea setso ke mokete oa ho qala mohlabani, o tsejoang e le 'Eunoto,' moo bahlankana ba Maasai ba fetelang boqhekung, ho ba fa boikarabelo bo bocha ka har'a morabe.

The Hehe

Morabe oa Mahehe, o tsejoang ka ho ikemela le meetlo ea bahlabani, o laola Setereke sa Iringa ka boroa-bohareng ba Tanzania.

Ho ea ka nalane, Mahehe a ne a theoa ho tsoa lichabeng tse 'maloa tsa batho ba baholo lilemong tsa bo-19, ba kopane tlas'a moetapele oa bona ea tummeng, Morena Mkwawa. Bonngoe bona e ne e le ho hanela litšokelo tsa kantle, haholo holo ho tsoa ho barekisi ba makhoba le bo-ralikolone ba Europe.

Karolo ena ea lefa la bona la setso e hlokomeleha ebile e hopoloa le kajeno.

Sechabeng le moruong, Bahehe ba ikakhela ka setotsoana temong le leruong la liphoofolo.

Nkgono

Morabe oa Gogo o entsoe ka morabe oa Central Bantu o lulang seterekeng sa Dodoma bohareng ba Tanzania. Ke karolo ya batho ba bangata ba Bantu ba ileng ba falla ho pholletsa le Afrika dilemong tse ka bang 2,000 ho isa ho tse 3,000 tse fetileng.

Batho ba Gogo ba fapane ebile ba mafolofolo joaloka nalane ea bona. Li tsebahala ka 'mino oa tsona oa setso, o nang le liletsa tsa lehae joalo ka Zeze (seletsa se likhoele tse peli), meropa e fapaneng, le Ndono e ikhethang, seletsa sa khoele e le 'ngoe se entsoeng ka calabash.

The Haya

Kaha Bahaya ba lula sebakeng sa Kagera haufi le lebōpo la Letša la Victoria, ba na le histori e ruileng ea setso.

Ba boetse ba tsejoa e le Wahaya ka Seswahili, ho lumeloa hore ba tsoa sehlopheng sa litsebi tsa temo tse sebelisang tšepe tse ileng tsa namela likarolong tse sa tšoaneng tsa Afrika. Taba ena e thahasellisa haholo hobane batho bana ba Mehla ea Tšepe ba ile ba leotsa bokamoso bo neng bo tla isa ho Bahaya bao re ba tsebang kajeno.

 Litsebi li lumela hore li qalile ho hlahisa tšepe, kapa tšepe e thata, khale koana lilemong tse 2000 tse fetileng. Sena se bolela hore batho bana ba pele ba ne ba sibollotse litsela tse bohlale tsa ho kopanya litšepe ho li etsa pele ho tse ling tse ngata lefatšeng ka bophara.

Morabe oa Haya o tsebahala ka meaho e ikhethang, e kenyelletsang matlo a maholo a chitja a entsoeng ka seretse le joang bo bitsoang mushing.

Makonde

Ho tloha Mozambique, morabe oa Makonde o ile oa lula karolong e ka boroa ea Tanzania, haholo-holo sebaka sa Mtwara.

Batho ba Makonde ba tumme lefatšeng ka bophara ka tsebo ea bona ea ho betla lehong le mesebetsi e rarahaneng ea lehong la ebony, e nang le libōpeho tsa batho le liphoofolo hammoho le likotoana tse sa bonahaleng.

Morabe o na le tsamaiso ea leloko la matrilineal, ka bohlokoa bo tsotehang bo fuoang lehlakore la basali la lelapa. Makonde hape a na le mokete wa selemo le selemo wa qalo, o tsejwang e le Nguvumali, moo bashanyana le banana ba fetohelang ho ba batho ba baholo, ba tshwauwang ka dithuto tsa setso le meetlo ya matshwao.

The Pare

Ho phela ka leboea-bochabela ho Tanzania, morabe oa Pare o arotsoe ka lihlopha tse peli - Asu le Chasu. Lithaba tsa Pare li fana ka tikoloho e loketseng bakeng sa bophelo ba tsona ba temo, bo tsebahalang ka ho lema libanana, linaoa, poone le kofi.

Batho ba Pare ba na le sebopeho se ikhethileng sa sechaba se nang le lipolitiki tse nyane tse ikemetseng, e 'ngoe le e' ngoe e etelletsoe pele ke 'musi oa lefutso, e bonts'ang ho rarahana ha mokhatlo oa bona oa lipolotiki.

Ntho e ka sehloohong e hlahelletseng ka setso ke motjeko oa Ijanja, papali ea setso e kenyelletsang ho sisinyeha ha morethetho le melumo e khahlang.

The Makua

Leha e fumaneha haholo Mozambique, morabe oa Makua o boetse o na le boteng bo bongata Tanzania, haholo sebakeng sa Mtwara.

Sebopeho sa bona sa sechaba ka tloaelo ke sa bapatriareka, ka khatiso e kholo lelokong la banna. Ka setso, morabe oa Makua o tsebahala ka ho loha, banna ba etsa meseme le liroto tsa basali.

Li boetse li tsebahala haholo ka 'mino oa tsona le motjeko, o kenyelletsang morethetho o rarahaneng le meloli litšoasong tsa tsona.

The Zaramo

Morabe oa Zaramo, o tsejoang ka sechaba sa oona se matla sa matrilineal, o lula haholo sebakeng se lebopong la leoatle la Tanzania, bohareng ba toropo e kholo ea Tanzania, Dar es Salaam. Batho ba Zaramo ba kopantse malumeli a setso le Boislamo, e leng eona e atileng sebakeng sena ho tloha lekholong la bo18 la lilemo.

Joaloka lihoai le batšoasi ba litlhapi, Maazaramo a lema lijalo tse tloaelehileng tse kang poone, raese, linaoa le cassava. Kwantle ga temothuo, morafe o na le bokgoni mo tirong ya botaki le botswerere.

Lipontšo tsa bona tsa bonono li kenyelletsa lintho tse entsoeng ka letsopa le ho betla lehong. Ba boetse ba etsa motjeko o mong o tsejoang ka hore ke Mdundiko.

The Zigua

Batho ba Zigua, ba sebakeng sa Tanga, Tanzania, ke morabe o nang le mekhoa e matla ea temo, bao boholo ba bona ba lemang raese, nyalothe, cassava le ho tšoasa litlhapi kamehla libakeng tse lebōpong la leoatle.

Ho ea ka nalane, batho ba Zigua ba bile le karolo e kholo khoebong ea libaka tse telele tse haufi le litsela tsa lik'haravene lipakeng tsa lebopo la Afrika Bochabela le Letša la Tanganyika.

Setsong sa Mazigua, motjeko le 'mino li na le sebaka se hlahelletseng meetlong le meketeng ea bona. Ketsahalo e 'ngoe e joalo ke motjeko oa "Ukala", e leng motjeko oa ho tsoma. Ka ho sebelisa liletsa tse kang meropa le rattles, batšoantšisi ba thabisa bamameli ba bona ka ho kopanya melumo ea morethetho le lipina.

Hadza le Sandawe

Merabe ea Hadza le Sandawe, e nkoang e le merabe ea matsoalloa a Tanzania, e ntse e phela bophelo ba ho tsoma le ho bokella. Ba tsebahala ka dipuo tsa bona tse ikgethang tsa ho ‘tobetsa’, ba arolelanang dikarolo tse tshwanang tsa puo le dipuo tsa maKhoisan tse buuwang ke maSan a hlakileng a Afrika e ka Borwa.

Iraqw

Kaha o arotsoe lihlabeng tse pholileng tsa Leboea Bohareng ba Tanzania, morabe oa Iraqw o bolokile puo ea oona e ikhethang ea Sekushi, e leng puo e fapaneng le lipuo tse buuoang haholo Tanzania tsa Bantu, Nilotic le Makhoisan. Haholo-holo Ma-Iraqw ke litsebi tsa temo, 'me ba sebelisa kutloisiso ea bona ea mobu o nonneng oa sebaka sena sa seretse se chesang ho lema lijalo tse ngata.

Morabe o mong le o mong oa Tanzania o kenya naha ka litšoaneleho tsa eona tse ikhethang tsa setso, nalane le sechaba. Ka kopanelo, li fana ka mohlala oa mefuta e mengata ea mefuta-futa eo Tanzania e fanang ka eona, e tiisang letoto la 'nete la Afrika la meetlo ea morabe eo e seng feela e ntseng e phela empa e atlehang ka har'a libaka tsa naha ena ea Afrika Bochabela.